CUMHURİYET DÖNEMİNDE İDEALLERİ OLAN BİR KÖY: HACIALİOBASI’NDA 4K RUHU
Cumhuriyet döneminin kırsal kalkınma hamleleri içinde dikkat çeken örneklerden biri, 1950’li yıllarda hayata geçirilen 4K – Kafa, Kol, Kalp, Kuvvet projesidir. 1958’li yıllarda yaygınlaşmaya başlayan bu proje, yalnızca bir tarım girişimi değil; aynı zamanda köy gençliğini eğiten, üretime teşvik eden ve toplumsal dayanışmayı güçlendiren çok yönlü bir kalkınma modeliydi.
4K projesinin temel amacı, okul dışında kalan köy gençlerini bilinçlendirmek ve onları özellikle ziraat alanında eğitmekti. Bu doğrultuda kurslar düzenleniyor, slayt gösterimleriyle bilgilendirme yapılıyor, yarışmalar ve uygulamalı eğitimlerle üretim teşvik ediliyordu. O dönemde Aydın iline bağlı hemen her köyde bir 4K temsilcisinin bulunması, projenin ne denli yaygın ve sistemli yürütüldüğünü göstermektedir.
Tarım Bakanlığı Ziraat İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen bu çalışmalar, çiftçilerin ihtiyaç duyduğu teknik bilgiyi köylere kadar ulaştırmayı hedefliyordu. Amaç; daha bol, daha kaliteli ve bilinçli üretimi mümkün kılmaktı. Bu hedef doğrultusunda Hacıaliobası Köyü, 4K projesinin en başarılı uygulandığı yerlerden biri olarak öne çıkmıştır.
Köyde farklı alanlarda gönüllü liderler yetişmiş ve bu kişiler projeyi sahada etkin bir şekilde yürütmüştür. Tavukçuluk alanında Yakup Çakmak, Salih Karadeveci, Mustafa Bayrak ve Salim Tamer; sebzecilikte Halil İbrahim Tufan; arıcılık ve mahalli liderlikte ise Orhan Solak önemli görevler üstlenmiştir. Bunun yanı sıra Ayşe Gökalp, özellikle beslenme, giyim ve ev ekonomisi konularında örnek çalışmalar yaparak köy yaşamına değer katmıştır.
1960 yılında ev ekonomisi uzmanı Mübeçbel Orol’un katkılarıyla yürütülen çalışmalar ise köy sağlığı açısından dikkat çekicidir. Muhtar ile birlikte ev ev dolaşarak yapılan incelemeler sonucunda, ıslah edilmesi gereken 90 tuvalet, 4K’nın belirlediği standartlara uygun şekilde modern hale getirilmiştir. Bu çalışma, projenin yalnızca üretimi değil, yaşam kalitesini de hedeflediğinin somut bir göstergesidir.
Dönemin yerel basınında, özellikle Çine Madran Gazetesi’nde yer alan bir anlatıma göre, Aydın’da 4K faaliyetlerinin en aktif yürütüldüğü köyler arasında Hacıaliobası ve Kahraman köyleri öne çıkmaktadır. Bu köylerde tarım, hayvancılık ve arıcılık alanlarında verilen eğitimlerin yanı sıra sosyal etkinlikler de düzenlenmiştir. Hacıaliobası’na özgü “Ayran Bayramı” bu etkinliklerin en dikkat çekici olanlarından biridir. Bu kapsamda en iyi inek yetiştiren, en iyi gül yetiştiren gibi kategorilerde yarışmalar yapılmış, dereceye girenlere ödüller verilmiştir.
Bugün sağlık ocağı olarak kullanılan bina ise, geçmişte 4K hizmet binası olarak inşa edilmeye başlanmış; daha sonra köyün ihtiyaçları doğrultusunda sağlık ocağına dönüştürülmüştür. Bu durum, projenin köy altyapısına bıraktığı kalıcı izlerden biri olarak değerlendirilebilir.
Sonuç olarak 4K projesi, Hacıaliobası Köyü’nde sadece bir kalkınma modeli değil; aynı zamanda bir bilinç, bir dayanışma ve bir üretim kültürü oluşturmuştur. Kafa, Kol, Kalp ve Kuvvetin birleştiği bu anlayış, Cumhuriyet’in kırsal kalkınma vizyonunun sahadaki en somut örneklerinden biri olarak hafızalarda yerini almıştır.
